D Vitamini Eksikliği Nedir?
Güneşten uzak duruyorsanız, süte karşı alerjiniz varsa veya katı bir vegan diyet uyguluyorsanız, D vitamini eksikliği yaşamanız oldukça muhtemeldir. Güneş ışığı vitamini olarak bilinen D vitamini, cildin güneş ışığına maruz kalmasına yanıt olarak vücut tarafından üretilir. Aynı zamanda doğal olarak bazı balıklar ve yumurta sarısı da dahil olmak üzere bazı gıdalarda ve zenginleştirilmiş süt ve tahıl ürünlerinde bulunur. D vitamini güçlü kemikler için gereklidir, çünkü vücudun kalsiyumu kullanmasına yardımcı olur. Genellikle D vitamini eksikliği, kemik dokusunun düzgün şekilde mineralleşemediği, yumuşak kemiklere ve iskelet deformasyonlarına yol açan bir hastalık olan raşitizm ile ilişkilendirilmiştir. Ancak giderek sayısı artan araştırmalar D vitamininin bir çok sağlık sorununa karşı koruyucu olarak önemini ortaya koymaktadır.
D Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir?
Kemik ağrısı ve kas güçsüzlüğü problemleri, D vitamini eksikliğiniz olduğu anlamına gelebilir. Bununla birlikte, birçok insan için semptomlar hemen göze çarpmayabilir. Herhangi bir sempton bulunmadığında dahi, D vitamini eksikliği sağlık açısında belirli riskler teşkil etmektedir (1). D vitamininin kanda düşük olması aşağıdaki durumlarla ilişkilendirilmiştir:
- Kardiyovasküler hastalıklar nedeniyle ölüm riskinde artış
- Yaşlı erişkinlerde bilişsel bozukluk
- Çocuklarda şiddetli astım
- Kanser
Araştırmalar, D vitamininin tip1 ve tip 2 diyabet, hipertansiyon, glukoz intoleransı ve multipl skleroz dahil olmak üzere bir dizi farklı durumun önlenmesinde ve tedavisinde rol oynayabileceğini göstermektedir.
D Vitamini Eksikliğinin Nedenleri
D vitamini eksikliği çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Bunlardan ilki zamanla önerilen vitamin miktarını tüketmemenizdir. Özellikle katı bir vegan diyeti uyguluyorsanız D vitamini içeren besinler tüketmediğiniz için bu durum fazlasıyla olasıdır, çünkü doğal D vitaminlerinin çoğu balık ve balık yağları, yumurta sarısı, süt ve karaciğer gibi hayvansal kaynaklıdır. Bir diğer önemli neden ise, güneş ışığına çok sınırlı süre maruz kalmaktır (2). Cildiniz güneş ışığına maruz kaldığında vücut D vitamini aldığından, evden çıkmayan biri olmanız, kuzey enlemlerinde yaşamanız, dini nedenlerden dolayı uzun elbiseler veya baş örtüleri giymeniz veya güneşe maruz kalmayı engelleyen bir mesleğe sahip olmanız sizi D vitamini eksikliği riski ile karşı karşıya bırakır. Koyu renkli bir tene sahip olmanız da D vitamini eksikliği nedenlerinden biri olabilir. Melanin pigmenti cildin güneş ışığına maruz kalmasına yanıt olarak D vitamini alma yeteneğini azaltır. Bazı çalışmalar, daha koyu tenli yetişkinlerin D vitamini eksikliği açısından daha yüksek risk altında olduğunu göstermektedir. İnsanlar yaşlandıkça, böbrekleri D vitaminini aktif formuna daha az dönüştürür ve böylece D vitamini eksikliği riski artar. Benzer şekilde sindirim sisteminiz D vitamini yeterince ememediğinde de vücudunuzda eksiklik oluşur. Crohn hastalığı, kistik fibroz ve çölyak hastalığı gibi bazı tıbbi problemler bağırsaklarınızın yediğiniz besinlerdeki D vitaminini emme kabiliyetini etkileyebilir. Çok aşırı kilolu olduğunuzda da D vitamini kandaki yağ hücreleri tarafından değiştirilir ve kan dolaşımına bırakılır. Vücut kitle indeksi 30 veya daha fazla olan kişilerde kanda düşük D vitamini problemi görülmektedir.
D Vitamini Eksikliği Testleri
D vitamini eksikliği nasıl anlaşılır sorusu sıklıkla sorulmaktadır. Vücudunuzdaki D vitamini miktarını ölçmenin en doğru yolu 25 hidroksi D vitamini kan testidir. Sağlıklı insanlar için 20 nanogram/mililitre ile 50 ng/mL arasında bir seviye yeterli kabul edilir. 12 ng/mL’den daha düşük bir seviye, D vitamini eksikliği olduğunu gösterir.
D Vitamini Eksikliği Tedavisi
D vitamini eksikliği tedavisi, diyet ve takviyeler yoluyla daha fazla D vitamini almayı içerir. Optimal sağlık için gerekli D vitamini düzeyleri konusunda yaş ve sağlık koşullarına bağlı olarak farklılık gösterdiği için net bir fikir birliği olmamasına rağmen mililitre başına 20 nanogramdan daha düşük bir konsantrasyonun genellikle tedavi gerektirdiği düşünülür (3).
Tıp Enstitüsü rehberleri, D vitamini için günlük önerilen besin alımı miktarını (RDA) 1-70 yaş arasındaki herkes için 600 uluslararası birime (IU) yükseltmiştir ve kemik sağlığını optimize etmek için 70 yaşından büyük yetişkinler için 800 IU’ya çıkarmıştır. Güvenli üst sınır da 4.000 IU’ya yükseltilmiştir. Doktorlar D vitamini eksikliğini gidermek için 4.000 IU’dan fazla D vitamini yazabilirler.
Eğer güneşte çok fazla zaman geçirmiyorsanız veya cildinizi korumak için her zaman dikkatli davranıyorsanız (güneş koruyucular D vitamini üretimini engeller) ve D vitamini eksikliği için risk faktörlerine sahip olduğunuzu düşünüyorsanız D vitamini takviyesi kullanmaya başlamadan önce doktorunuza danışmalısınız.
