GLP-1 (Glukagon Benzeri Peptid-1), iştahın düzenlenmesinde, tokluk hissinin oluşmasında ve kan şekeri dengesinde rol oynayan doğal bir hormondur. GLP-1 reseptörlerini hedefleyen ilaçlarla yapılan klinik araştırmalarda kilo kaybı gözlemlenmiş, ancak kaybedilen kilo miktarının kişiden kişiye değiştiği bildirilmiştir. Bazı çalışmalarda, ilaç kullanımının sona ermesinin ardından verilen kiloların bir kısmının geri alındığı da görülmüştür.
Bu yazımızda GLP-1 ve kilo kaybı ilişkisinin neden araştırıldığından, iştah ve tokluk üzerindeki etkilerinden ve güncel çalışmaların sonuçlarından bahsedeceğiz. Ayrıca bireysel farklılıkları, kilo verdikten sonra yeniden kilo alma durumunu, beslenme ve egzersizin rolünü ve araştırılmaya devam edilen konuları inceleyeceğiz.
GLP-1 ve Kilo Kaybı İlişkisi Neden Araştırılıyor?
GLP-1 ve kilo kaybı arasındaki ilişki, hormonun iştah kontrolü ve enerji dengesi ile bağlantılı olması nedeniyle araştırılmaktadır. Çünkü vücut ağırlığının düzenlenmesinde tüketilen ve harcanan enerji miktarının yanı sıra açlık, tokluk ve yeme davranışını etkileyen hormonal süreçler de rol oynar.
GLP-1, yemek sonrasında bağırsaklardan salgılanarak vücudun besin alımına verdiği yanıtın bir parçasını oluşturur. Araştırmacılar, bu hormonun kilo yönetiminde görev alan diğer fizyolojik mekanizmalarla nasıl etkileşime girdiğini anlamaya çalışmaktadır.
Bilimsel ilginin artmasındaki bir diğer neden ise doğal GLP-1 hormonunun etkilerini taklit eden ilaçların geliştirilmesidir. Doğal hormon kısa sürede parçalanırken GLP-1 reseptör agonistleri daha uzun süre etki gösterebilecek şekilde tasarlanmıştır. Bu durum, GLP-1 reseptörlerinin etkinleşmesiyle ortaya çıkan değişimlerin klinik araştırmalarda daha ayrıntılı incelenmesine olanak sağlamıştır.
GLP-1’in İştah ve Tokluk Üzerindeki Etkileri Hakkında Neler Biliniyor?
GLP-1’in iştah ve tokluk üzerindeki etkileri, sindirim sistemi ile beyin arasındaki hormonal iletişimle ilişkilidir.
GLP-1 hormonunun iştah ve toklukla ilişkili başlıca etkileri şunlardır:
- İştahın düzenlenmesi: GLP-1, beynin iştah kontrolüyle ilişkili bölgelerine ulaşan sinyaller üzerinden açlık hissini ve yemek yeme isteğini etkileyebilir.
- Tokluk hissinin oluşması: GLP-1, yemek sırasında ve sonrasında doygunluk hissinin oluşmasına katkıda bulunur. Bu etki, kişinin doyduğunu hissetmesinde ve öğünü sonlandırmasında rol oynayabilir.
- Mide boşalmasının yavaşlaması: Besinlerin mideden ince bağırsağa geçiş süresini uzatabilir. Bu durum, yemek sonrasında hissedilen dolulukla ilişkili mekanizmalardan biridir.
Araştırmalarda bu etkiler değerlendirilirken katılımcıların açlık ve tokluk düzeyleri, belirli koşullarda tükettikleri besin miktarı ve yiyeceklere yönelik istekleri incelenir. Ancak hissedilen açlık düzeyi ile tüketilen besin miktarı her zaman aynı yönde değişmeyebilir. Bu nedenle GLP-1’in yeme davranışı üzerindeki etkileri farklı ölçümlerle birlikte değerlendirilmektedir.,
Bu süreçte öğün düzeni ve besin seçimi hakkında daha ayrıntılı bilgi için GLP-1 (Zayıflama İğnesi) Kullananlar Nasıl Beslenmeli? başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
GLP-1 ile Kilo Kaybı Üzerine Yapılan Çalışmalar Ne Gösteriyor?
Klinik araştırmalarda, GLP-1 reseptör agonistlerinin vücut ağırlığı ve vücut kompozisyonu üzerindeki etkileri incelenmektedir. 2026 yılında International Journal of Obesity dergisinde yayımlanan bir sistematik derlemede, GLP-1 reseptör agonistlerini ve GLP-1/GIP reseptörlerini birlikte hedefleyen ilaçları kapsayan 36 çalışma incelenmiştir. Bu çalışmaların 24’ü meta-analize dâhil edilmiştir.
Araştırmada öne çıkan bulgular şunlardır:
- Kilo kaybı: İncelenen çalışmalarda GLP-1 temelli ilaçların kullanıldığı gruplarda vücut ağırlığında azalma bildirilmiştir.
- Yağ kütlesi: Katılımcılarda görülen kilo kaybının önemli bir bölümünün yağ kütlesindeki azalmayla ilişkili olduğu belirtilmiştir.
- Yağsız vücut kütlesi: Bazı çalışmalarda yağsız vücut kütlesinde de azalma görülmekle birlikte, genel olarak yağ kütlesindeki azalmanın daha belirgin olduğu bildirilmiştir.
Yağsız vücut kütlesi, kasların yanı sıra vücut suyu, kemikler ve diğer yağsız dokuları da kapsar. Bu nedenle yağsız vücut kütlesindeki azalma, aynı miktarda kas kaybı yaşandığı anlamına gelmez. Bu bulgular, kilo kaybının yalnızca tartıdaki değişim üzerinden değil, vücut kompozisyonundaki değişimler açısından da değerlendirilmesinin önemini göstermektedir.
GLP-1 ile Kilo Kaybı Herkeste Aynı mı Gerçekleşiyor?
Hayır, GLP-1 reseptörlerini hedefleyen ilaçlarla yapılan araştırmalarda herkesin aynı miktarda kilo vermediği görülmektedir. Çalışmalarda bildirilen ortalama sonuçlar, bütün katılımcılarda aynı değişimin yaşandığını göstermez.
Kilo kaybının kişiden kişiye farklılık göstermesinde birden fazla faktör rol oynayabilir:
- Bireysel özellikler: Başlangıçtaki vücut ağırlığı, yaş, metabolik özellikler ve mevcut sağlık durumu, katılımcıların sonuçlarını etkileyebilir.
- Beslenme alışkanlıkları: Günlük enerji alımı, öğün düzeni ve besin tercihleri, kilo değişimleriyle ilişkili faktörler arasındadır.
- Fiziksel aktivite düzeyi: Günlük hareketlilik ve egzersiz alışkanlıkları, enerji harcamasını ve vücut kompozisyonunu etkileyebilir.
- Araştırma koşulları: Kullanılan ilacın özellikleri, uygulama süresi ve katılımcıların çalışma programına ne ölçüde devam ettiği sonuçların değerlendirilmesinde önem taşır.
Bu faktörler nedeniyle farklı araştırmalardan elde edilen sonuçları doğrudan karşılaştırmak her zaman mümkün değildir. Katılımcıların özellikleri ve çalışmaların nasıl yürütüldüğü birlikte değerlendirilmelidir.
GLP-1 ile Kilo Verdikten Sonra Verilen Kilolar Geri Alınır mı?
Evet, GLP-1 reseptör agonistleriyle yapılan bazı araştırmalarda, ilaç kullanımı sona erdikten sonra verilen kiloların bir kısmının geri alındığı görülmüştür. Ancak geri alınan kilo miktarı kişiden kişiye değişebilir.
2022 yılında yayımlanan STEP 1 araştırmasının uzatma çalışmasında, belirli bir katılımcı grubunun kilosu ilaç kullanımı sona erdikten sonra bir yıl daha takip edilmiştir. Bu süreçte verilen kiloların bir kısmının geri alındığı görülmüştür. İlaç kullanımının sona ermesiyle birlikte araştırma kapsamında verilen beslenme ve fiziksel aktivite danışmanlığı da sonlandırılmıştır.
2026 yılında The BMJ dergisinde yayımlanan bir araştırmada ise 37 çalışmanın sonuçları bir arada değerlendirilmiştir. Kilo yönetiminde kullanılan ilaçların bırakılmasının ardından yeniden kilo alma eğilimi gözlemlenmiştir. Ancak araştırma yalnızca GLP-1 reseptör agonistlerini değil, diğer kilo yönetimi ilaçlarını da kapsamaktadır.
GLP-1 Araştırmalarında Beslenme ve Egzersizin Yeri Nasıldır?
GLP-1 temelli ilaçlarla yapılan bazı klinik araştırmalarda, katılımcılara beslenme ve fiziksel aktivite konusunda da destek sağlanmıştır. Bu nedenle araştırma sonuçları değerlendirilirken ilaç uygulamasının yanı sıra yaşam tarzına yönelik düzenlemelerin de dikkate alınması gerekir.
İştahın azalmasıyla birlikte günlük besin tüketiminin de azaldığı dönemlerde protein, lif, vitamin ve mineral alımının yeterliliği önem taşır.
Egzersiz ise araştırmalarda özellikle kas kütlesi ve fiziksel uygunluk açısından ele alınmaktadır. Direnç egzersizleri kas kütlesinin korunmasına katkıda bulunurken aerobik aktiviteler kardiyorespiratuvar uygunluğu destekler. 2025 yılında yayımlanan çok disiplinli bir bilimsel değerlendirmede, beslenme ve fiziksel aktivitenin birlikte ele alınmasının önemi vurgulanmıştır.
Kas kütlesinin artışına ve korunmasına katkıda bulunan proteinlerin günlük beslenmede nasıl planlanabileceği hakkında daha fazla bilgi için Kilo Kaybı Sürecinde Beslenme Rehberi içeriğimize göz atabilirsiniz.
GLP-1 ve Zayıflama Hakkında Hangi Sorular Hâlen Araştırılıyor?
GLP-1 ile kilo yönetimi arasındaki ilişkiye yönelik bilimsel çalışmalar devam etmektedir. Mevcut araştırmalar önemli bilgiler sunsa da özellikle uzun vadeli etkiler ve bireysel farklılıklar hakkında henüz yanıtlanmamış sorular bulunmaktadır.
Araştırmacıların üzerinde durduğu başlıca konular şunlardır:
- Uzun vadeli kilo değişimleri: Araştırmalarda görülen kilo kaybının yıllar içinde nasıl değiştiği ve verilen kiloların ne ölçüde korunabildiği incelenmektedir.
- Bireysel farklılıklar: Bazı kişilerin neden diğerlerinden farklı sonuçlar elde ettiği ve bu değişimde hangi fizyolojik özelliklerin rol oynadığı araştırılmaktadır.
- Vücut kompozisyonu: Kilo kaybı sırasında yağ ve kas dokusunda meydana gelen değişimlerin fiziksel işlevlerle ilişkisi değerlendirilmektedir.
- Yeme alışkanlıkları: İştah, besin tercihleri ve öğün düzenindeki değişimlerin zaman içinde devam edip etmediği araştırılmaktadır.
- Beslenme ve egzersizin etkileri: Farklı beslenme düzenlerinin ve egzersiz programlarının uzun vadeli kilo yönetimiyle ilişkisi incelenmektedir.
Bu sorulara yönelik çalışmalar, GLP-1 ve kilo kaybı arasındaki ilişkinin daha kapsamlı anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır. Gelecekte elde edilecek veriler, özellikle bireysel farklılıkların ve uzun vadeli kilo değişimlerinin daha net değerlendirilmesini sağlayabilir.
Önemli Bilgilendirme: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi önerisi niteliği taşımaz. GLP-1 reseptör agonistleri reçeteli ilaçlardır ve kullanımları hekim değerlendirmesi gerektirir. Besinler ve takviye edici gıdalar, reçeteli ilaçların yerine geçmez.
Kaynakça
- Moiz, A., Filion, K. B., Tsoukas, M. A., Yu, O. H., Peters, T. M., & Eisenberg, M. J. (2025). Mechanisms of GLP-1 receptor agonist-induced weight loss: A review of central and peripheral pathways in appetite and energy regulation. The American Journal of Medicine, 138(6), 934–940. https://doi.org/10.1016/j.amjmed.2025.01.021
- Mozaffarian, D., Agarwal, M., Aggarwal, M., Alexander, L., Apovian, C. M., Bindlish, S., Bonnet, J., Butsch, W. S., Christensen, S., Gianos, E., Gulati, M., Gupta, A., Horn, D., Kane, R. M., Saluja, J., Sannidhi, D., Stanford, F. C., & Callahan, E. A. (2025). Nutritional priorities to support GLP-1 therapy for obesity: A joint advisory from the American College of Lifestyle Medicine, the American Society for Nutrition, the Obesity Medicine Association, and The Obesity Society. The American Journal of Clinical Nutrition, 122(1), 344–367. https://doi.org/10.1016/j.ajcnut.2025.04.023
- Sawicka-Gutaj, N., Gruszczyński, D., Nijakowski, K., Derwich-Rudowicz, A., Krenz, M., Kumar, A., Lu, P.-Y., & Ruchała, M. (2026). GLP-1 agonists and changes in body mass and composition in adults with overweight or obesity with or without type 2 diabetes mellitus: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Obesity, 50, 1603–1621. https://doi.org/10.1038/s41366-026-02088-1
- West, S., Scragg, J., Aveyard, P., Oke, J. L., Willis, L., Haffner, S. J. P., Knight, H., Wang, D., Morrow, S., Heath, L., Jebb, S. A., & Koutoukidis, D. A. (2026). Weight regain after cessation of medication for weight management: Systematic review and meta-analysis. BMJ, 392, e085304. https://doi.org/10.1136/bmj-2025-085304
- Wilding, J. P. H., Batterham, R. L., Davies, M., Van Gaal, L. F., Kandler, K., Konakli, K., Lingvay, I., McGowan, B. M., Oral, T. K., Rosenstock, J., Wadden, T. A., Wharton, S., Yokote, K., & Kushner, R. F. (2022). Weight regain and cardiometabolic effects after withdrawal of semaglutide: The STEP 1 trial extension. Diabetes, Obesity and Metabolism, 24(8), 1553–1564. https://doi.org/10.1111/dom.14725
